رب گوجه فرنگی یا رب بادنجان رومی یک چاشنی خوشمزه است که در انواع غذاها استفاده می شود؛ ما در این مقاله قصد داریم بازار این محصول در ایران و خارج را تحلیل و بررسی کنیم تا شما بدانید که میزان درآمد هر کشور از صادرات رب گوجه فرنگی چقدر است.
برای درست کردن رب گوجه فرنگی بعد از گرفتن دانه ها و پوست گوجه ها آنها را برای چندین ساعت می پزند؛ پس از کم شدن غلظت آن، دوباره محصول را می پزند تا یک کنستانتره غنی به دست آید.
دو نوع گوجه فرنگی محلی و گلخانه ای در بازار موجود است که از هر دو نوع گوجه فرنگی می توان برای تولید رب استفاده کرد.
هر یک مزایا و کاستیهایی دارند؛ گوجه فرنگی محلی رب کمتری می دهد اما باعث می شود رب کپک نزند و دیرتر خراب شود؛ گوجه فرنگی گلخانه ای قیمت بیشتری دارد اما رب بیشتری از آن حاصل می شود.
صادرات رب گوجه فرنگی ایرانی
معمولا به ازای هر 100 کیلوگرم گوجه فرنگی گوشتی و آبدار 10 تا 15 کیلوگرم رب به دست می آید؛ رب گوجه فرنگی برای اولین بار در خانه ها و کارخانه های ایتالیایی تولید شد؛ ایتالیاییها برای طعم دار کردن پاستاهای خود با طعمی متفاوت و جدید، تصمیم گرفتند سسی از عصاره گوجه فرنگی تهیه کنند و این شد که سیسیل و دیگر شهرهای جنوب ایتالیا به مهد رب گوجه فرنگی تبدیل شدند.
اما در حال حاضر رب گوجه فرنگی از فرآورده های غذایی تبدیلی است که به عنوان چاشنی در بیشتر غذاها مصرف می شود و طعم دهنده و رنگ دهنده ای منحصر به فرد می باشد.
در گذشته هر کسی رب مورد مصرف خود را به صورت سنتی در منزل درست می کرد؛ در این روش سنتی گوجه ها را شسته و به مدت یک روز در آب خیس نموده و بعد از مدتی تحت فشار قرار داده تا آب گوجه فرنگی خارج شود، سپس آن را در صافی ریخته تا آب گوجه فرنگی را از تفاله آن جدا کنند؛ پس از این مرحله آب صاف شده گوجه فرنگی را جوشانده تا غلیظ شود و رب گوجه فرنگی حاصل گردد و در ظروف سفالی و یا شیشه ای نگهداری می کردند.
اما امروزه همانند همه عرصه های دیگر زندگی تکنولوژی به کمک بشر آمده تا رب گوجه فرنگی در بهداشتی ترین شرایط، عالی ترین بسته بندی و در نهایت کیفیت به سهولت در دسترس همگان قرار گیرد.
صادر کنندگان اصلی رب گوجه در جهان کشورهای آمریکا، هلند، ایتالیا، اتحادیه اروپا، آلمان، اسپانیا، لهستان، بلژیک، مصر و انگلستان هستند که نقش مهمی در تجارت بین الملل ایفا می کنند.
10 کشور ذکر شده به طور میانگین 94 درصد از کل صادرات این بخش را در طول پنج سال گذشته به خود اختصاص داده اند و 6 درصد باقی مانده در حدود 80 کشور توزیع شده است.
عملکرد کشورهای جهان در سال 2019 و آخرین سال آماری موجود در جداول زیر نشان داده شده است.
کشورهای برتر در صادرات سس کچاپ در جداول زیر نشان داده شده اند.
مطابق گزارش سازمان کشاورزی ملل متحد FAO، تولید گوجه فرنگی ایران در سال 2020 میلادی، معادل با 7 میلیون تن بوده که ایران را در رتبه هفتم دنیا از نظر تولید گوجه فرنگی قرار داده است.
از حدود 7 میلیون تن گوجه ای که به طور متوسط در ایران تولید می شود، تقریبا 825 هزار تن از آن به رب گوجه فرنگی اختصاص دارد که حدودا 17 درصد از این میزان، مازاد بر مصرف کشور است و به کشورهای دیگر صادر می شود.
با توجه به اینکه صادرات ایران از بازارچه های مرزی صورت می گیرد و مسئله دور زدن تحریمها در میان است؛ لذا آمار صادرات ایران در جداول بانک جهانی ثبت نمی گردد.
مهم ترین بازارهای صادراتی رب گوجه ایران در سال 2020 عبارت اند از: عراق با 105 میلیون دلار، افغانستان 57 میلیون دلار، روسیه 14 میلیون دلار.
سایر کشورها شامل امارات، ترکیه، ارمنستان و پاکستان می باشند.
مستعدترین کشورها برای صادرات رب گوجه ایران در صورت تامین الزامات بهداشتی FAO عبارت اند از: فرانسه، آلمان، انگلیس، کانادا، هلند، سوئیس، اردن، سوریه، لبنان، عربستان، دانمارک، اتریش، استونی، لتونی، لیتوانی و بلاروس.
دلایل موفقیت کشورهای بزرگ در بازار جهانی رب گوجه فرنگی به شرح زیر می باشد.
- تولید استاندارد: تامین الزامات سازمانهای بهداشت جهانیWHO و سازمان کشاورزی
2. FAOاستفاده از بریکس مطلوب بازار هدف: هر کشور از یک درجه بریکس یا غلظت رب گوجه استفاده می کند؛ به عنوان مثال: بریکس استاندارد مورد تایید برای صادرات رب گوجه فرنگی به افغانستان برابر با 10 است، بریکس استاندارد مورد تایید برای صادرات رب گوجه فرنگی به عراق بین 18 تا 20، بریکس استاندارد مورد تایید برای صادرات رب گوجه فرنگی به روسیه بین 32 تا 38 و بریکس مورد توجه بازارهای اتحادیه اروپا بین 36 تا 40 می باشد.
3. استفاده از بسته بندی مناسب: برای کلیه روشهای بسته بندی مواردی الزامی است که بایستی رعایت گردد.
- ابعاد و اندازه متناسب داشته باشد.
- مقدار متعارفی از کالای مصرفی را در حد کفایت در خود جای دهد.
- نوع و جنس ماده اولیه سازنده بسته از سلامت کافی برخوردار باشد.
- ایمنی کالای درون خود را تضمین کند.
- باعث تغییرات فیزیکی و شیمیایی نشود.
- انهدام بسته خالی به راحتی صورت پذیرد.
- دارای علائم ایمنی و اطلاعات بازرگانی باشد.
- دارای اطلاعات ساخت و تولید باشد.
- رنگها و طرحهای جاذب و نافذ داشته باشد.
- رنگ بسته مبین و تداعی کننده ماهیت و کیفیت کالا باشد.
- وضعیت ظاهری بسته القا کننده نیاز باشد.
- در عین خاموشی گویا و دعوت کننده به خرید باشد.
- اطلاع رسانی به مقصد و متقاعد کردن مصرف کننده به خرید آن در حد عالی باشد.
- به کمک آن بتوان تحقیقات بازاریابی انجام داد.
- به کمک آن بتوان روشهای فروش را مکانیزه کرد.
- بار فرهنگی داشته باشد.
- بسته خالی به عنوان عامل یادآوری ایفای نقش نماید.
- با برخورداری از نظافت، سلامت کالای درون خود را القا نماید.
- در بیننده ایجاد اعتماد کند.
- به ارزش ذاتی کالا بیفزاید.
- محلی برای نصب برچسب قیمت روی آن در نظر گرفته شده باشد.
- ضربه و فشار را به داخل بسته منتقل نکند.
- شکل ظاهری آن قابل استفاده تبلیغاتی باشد.
- تاریخ ساخت، تاریخ انقضا، شماره پروانه ساخت و شماره پروانه بهداشتی در صورت لزوم روی بسته قید شود.
- فرمول و مواد تشکیل دهنده کالا در صورت لزوم روی بسته قید شود.
- آدرس و تلفن تولید کننده یا توزیع کننده در کشور خارجی روی آن قید گردد.
قابل ذکر است که هر نوع بسته بندی مختص یک بازار هدف بوده و برای بازار دیگری ممکن است کاربرد نداشته باشد؛ به عنوان مثال: در کشورهای عربی سازمان بهداشت و بازار هدف اجازه ورود رب گوجه در بسته بندی فلزی را نمی دهند و اعتقاد دارند ظرف فلزی با محتوای ظرف یک ترکیب سمی ایجاد می کند.
اما همین قوطی فلزی در بازار عراق و افغانستان مورد استفاده قرار می گیرد.
4. هزینه حمل: هزينه های حمل و نقل در بازار هدف به دلیل شکل بسته بندی متعارف دارای مزیت است.
5. به کارگیری اتوماسیون در توزیع: سطح دخالت اتوماسیون در روشهای توزیع موثر و کارآمد است.
6. انتخاب بازارهای مزیت دار جغرافیایی: فواصل جغرافیایی گردش کالا در کانال توزیع بازار هدف با توجه به بازارهای هدف در منطقه زیر 300 کیلومتر و مقرون به صرفه است.
7. به کارگیری سیستم نگهداری و انبارهای مناسب در بازارهای هدف: تهيه انبارهای لازم به منظور انبار كردن و نقل و انتقال كالاهای فيزيكی با توجه به عدم فساد پذیری امکان پذیر است.
8. توانایی تامین کافی محصول در طول سال: میزان اطمینان و اتکا به تامین منابع در مدتی معقول و حفظ موجودی کالا برای پذیرش سفارش لازم است.
9. شیوه بازاریابی مناسب: بازاریابی از طریق به کارگیری توزیع کنندگان جدید با توجه به عمومی بودن مصرف کالا تاثیر زیادی دارد؛ همچنین بازاریابی از طریق توزیع کنندگان فعلی کمک کننده به سیستم اینترنتی می باشد.
10. استفاده از عوامل موثر در بازار: امکان شناسایی انواع واسطه ها در هر یک از سطوح کانال با توجه به تخصصی بودن کالا تاثیر ملموس ندارد.
برترین شرکتهای تولید کننده رب گوجه فرنگی دنیا عبارت اند از: هاینز، مک کورمیک، دل مونته، آلس نرو، ConAgra، مریخ، آنالیسا، Simplot، استرالیا، Cerebos Limited، رنفروس، باریلا و اتوپیا.